ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥ.ΡΙΖ.Α
Κου Α. ΤΣΙΠΡΑ
ΕΤΗΣΙΟ ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΕΔΚΕ
18 Ιανουαρίου 2010 - ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ
Φίλες και φίλοι, επιτρέψτε μου να πω και αγαπητοί συνάδελφοι από τον χώρο της Αυτοδιοίκησης, μιας και έχω μόλις λίγους μήνες που έφυγα από τον θεσμό.
Θα ήθελα να ξεκινήσω την ομιλία μου, παρακολουθούσα με μεγάλο ενδιαφέρον όλους τους προλαλήσαντες και ιδίως τον Πρωθυπουργό, απευθυνόμενος στον Υπουργό και να του πω ότι μου ήρθαν στο μυαλό οι στίχοι ενός όμορφου τραγουδιού, του Διονύση Σαββόπουλου, που λένε: «Παίρνεις τις ιδέες μου και μου τις κάνεις λύμπα». Το λέω αυτό, διότι έχω την τιμή να εκπροσωπώ έναν πολιτικό χώρο, που έχει σημαντικές παρακαταθήκες στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με πολύ σημαντικούς Δημάρχους, ανθρώπους που έχουν δουλέψει.
Επιτρέψτε μου εδώ και μία μικρή αναφορά σε έναν ανιδιοτελή εργάτη της αποκέντρωσης των δημοκρατικών θεσμών, τον Χρήστο τον Παλαιολόγο, που έφυγε πολύ νωρίς από κοντά μας.
Από τη μεριά μας λοιπόν πρώτοι εδώ και πολλά χρόνια έχουμε επισημάνει την ανάγκη η χώρα μας να αποκτήσει μία ενιαία ολοκληρωμένη δημοκρατική μεταρρύθμιση του ...........
κράτους, με διοικητική αποκέντρωση, όμως ταυτόχρονα με ριζική φορολογική μεταρρύθμιση, ώστε να έχουμε ανακατανομή πόρων και εξουσιών υπέρ των αυτοδιοικητικών θεσμών, ώστε να καταστούν φορείς ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής, δημοκρατίας, διαφάνειας, οικονομικής προόδου και βλέπουμε τα τελευταία 20 χρόνια. Μεταρρυθμίσεις ώριμες, να προωθούνται με τρόπο που αποτυγχάνουν. Ας κάνουμε έναν απολογισμό. Ώριμο το αίτημα της Β΄ Βαθμού αιρετής Αυτοδιοίκησης. Που κατέληξε μετά από 15 χρόνια; Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 θεσπίστηκε.
Ώριμο το αίτημα του Καποδίστρια, το στηρίξαμε εμείς. Είμαστε σήμερα ευτυχείς από την κατάληξη αυτού του εγχειρήματος; Όχι, δεν είμαστε ευτυχείς και δεν είμαστε ευτυχείς, διότι για να έχεις μία ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν είναι προαπαιτούμενο το να έχεις ποσοτικά κριτήρια. Για να έχεις έναν ισχυρό Δήμο, δεν είναι ανάγκη να έχεις έναν μεγάλο σε ποσότητα Δήμο, αλλά ο Δήμος αυτός να έχει τη δυνατότητα δομών, υποδομών, κυρίως πόρων.
Σήμερα ακούγοντας τον Πρωθυπουργό να μιλά για το σχέδιο «Καλλικράτης» και να λέει ότι πρόκειται για ένα σχέδιο δημοσιονομικής ανάταξης, αναπόσπαστο μέρος του προγράμματος σταθερότητας, που σήμερα καταθέτουμε στις Βρυξέλλες, κατάλαβα για ποιον λόγο και αυτή η βιασύνη και κατάλαβα ότι το σχέδιο «Καλλικράτης» είναι καταδικασμένο να αποτύχει, τη στιγμή – και εσείς το ξέρετε καλύτερα και από εμένα – που ένα από τα βασικά προβλήματα που έχετε ως Δήμαρχοι είναι το γεγονός ότι δεν έχετε πόρους, πέραν από τα θεσμικά προβλήματα. Είναι το γεγονός ότι η κεντρική εξουσία παρακρατά χρόνια τώρα τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους. Μέσα στο 2009, άκουσα τον Δήμαρχο της Αθήνας, πολύ μεγάλο ποσό.
Πως είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι μία μεταρρύθμιση, όσο καλών προθέσεων και αν είναι, μπορεί να πετύχει, όταν ένας από τους βασικούς της στόχους είναι η εξοικονόμηση πόρων;
Φίλες και φίλοι, σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στην πραγματικότητα του «Καλλικράτη», χωρίς να έχει υπάρξει μία γενναία αποτίμηση του Καποδίστρια, έστω να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις και οι προτάσεις της ΚΕΔΚΕ, της ΕΝΑΕ, των εκπροσώπων της. Φοβάμαι ότι η αυτή η βιασύνη πολύ σύντομα θα μας αναγκάσει να αναζητήσουμε δίπλα στον «Καλλικράτη» και έναν Ικτίνο για να τον διορθώσει.
Θα χρειαστεί λοιπόν να σας υπενθυμίσω, γιατί έχω την αίσθηση ότι βρισκόμαστε διαρκώς στο ίδιο έργο θεατές, τις επισημάνσεις, που ο σημερινός Πρωθυπουργός στο Συνέδριο της ΚΕΔΚΕ στην Κυλλήνη, όντας αρχηγός αξιωματικής αντιπολίτευσης, έθετε στο Σώμα. Είχε πει λοιπόν επί λέξει τότε ο κύριος Παπανδρέου «Θέλω να προειδοποιήσω την κυβέρνηση να μην επιχειρήσει μία νέα εξαπάτηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των πολιτών με έναν νόμο, που θα επιχειρεί αποσπασματικά τη διοικητική συνένωση, χωρίς ένα συνολικό σχέδιο διοικητικής μεταρρύθμισης, χωρίς τις οικονομικές και άλλες προϋποθέσεις και τα προγράμματα, που θα συνοδεύουν αυτή τη μεγάλη μεταρρύθμιση, όπως είναι η χωροθέτηση με διάλογο, η χρηματοδότηση υποδομών και λειτουργικών δαπανών και η οργάνωση των υπηρεσιών».
Αναρωτιέμαι, κύριε Υπουργέ, ποιοι από αυτούς τους όρους σήμερα υλοποιούνται στη δική σας πρόταση. Δεν υπάρχει πιστεύω κανείς, ενδεχομένως κάποιες εξαιρέσεις, εξ όσων βρισκόμαστε σε αυτή την αίθουσα, που να μην αντιλαμβάνεται την αναγκαιότητα για μία μεταρρύθμιση διοικητική, για τη δημιουργία ενός διοικητικού χάρτη, γιατί αυτός που έχουμε σήμερα αντιστοιχεί σε τομές και ανάγκες πολύ προηγούμενων δεκαετιών.
Όμως το μεγάλο ζητούμενο είναι τι πρόσημο βάζεις σε αυτή τη διοικητική μεταρρύθμιση. Αν ξεκινάς με τηλεοπτική προβολή του Υπουργικού Συμβουλίου, δηλώνοντας πως οι βασικοί λόγοι που γίνεται αυτή η μεταρρύθμιση είναι δημοσιονομικοί, τότε κάνεις μια πολύ κακή αρχή. Όταν παρουσιάζεις μία έκθεση 45 σελίδων, που είναι συρραφή επιλεγμένων τμημάτων μιας στρατηγικού τύπου μελέτης του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τότε το αν είσαι καλών ή κακών προθέσεων κρίνεται κυρίως από τα κομμάτι, που επιλέγεις να αφήσεις έξω.
Απουσιάζει λοιπόν από αυτή τη συρραφή το κομμάτι με το όραμα, το κομμάτι που χαρακτηρίζει τις Τοπικές Αρχές ως τους πολιτικούς θεσμούς, που συγκροτούνται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση με ευθύνες για την περιοχή τους πολύ ευρύτερες από την απλή παροχή υπηρεσιών. Πολύ περισσότερο, αγαπητοί φίλοι και φίλες, κρίνεσαι καλών ή κακών προθέσεων από αυτά, που εσκεμμένα δεν δεσμεύεσαι και αφήνεις εκτός και αφήνεις σε απόλυτη ασάφεια.
Δεν εξασφαλίζονται λοιπόν πουθενά οι όροι και η προικοδότηση για αυτό το μεγάλο εγχείρημα. Δεν εξασφαλίζονται με ρητές διατυπώσεις οι αρμοδιότητες. Κανείς δεν προνοεί, ώστε να μην κυριαρχήσουν για άλλη μια φορά όροι και πολιτικές, που μετατρέπουν τους Δήμους σε Δήμους επιχειρήσεις, να μην κυριαρχήσουν αρχές, όπως η ελαστικότητα, η ευελιξία, η καθολική επιβολή του ιδιωτικού στη δημόσια σφαίρα.
Όμως επιτρέψτε μου, όταν παραμένουμε το πιο συγκεντρωτικό και αναποτελεσματικό κράτος της Ευρώπης, όταν παραμένουμε πολύ μακριά από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ανακατανομή πόρων, τότε το ζήτημα δεν είναι αν έχουμε ένα νομοσχέδιο καλών ή κακών προθέσεων, αλλά αν έχουμε ένα νομοσχέδιο που απαντά στο πρόβλημα. Δηλαδή, αν έχουμε ένα σωστό ή λάθος νομοσχέδιο και η αίσθηση που διατυπώνουμε είναι ότι μάλλον έχουμε ένα λάθος νομοσχέδιο. Ένα νομοσχέδιο που δεν αναφέρει τίποτα για τις αρμοδιότητες της αιρετής Περιφέρειας, πλην εκείνων που επιβάλλονται από την Ευρώπη. Ένα νομοσχέδιο που επιμένει στον συγκεντρωτισμό με τη δημιουργία επτά γενικών διοικήσεων, για να ελέγχει πάντα το κράτος την Αυτοδιοίκηση, που για άλλη μια φορά αγνοεί τις συνταγματικές επιταγές, που δεν έχει καμία ουσιαστική αναφορά σε ένα ακόμα πιο ώριμο αίτημα, όπως αυτό της δημιουργίας Μητροπολιτικών Αυτοδιοικήσεων στα μεγάλο πολεοδομικά συγκροτήματα της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.
Ένα νομοσχέδιο που δεν τολμά να καθιερώσει την απλή αναλογική και αναπαράγει τα αρχηγοκεντρικά και δικομματικά μοντέλα στην Αυτοδιοίκηση. Αναπαράγει το συγκεντρωτικό προσωπικοκεντρικό μοντέλο που περιείχε και ο Καποδίστριας, με αποτέλεσμα η Τοπική Αυτοδιοίκηση να γίνεται πιο αντιδημοκρατική, πιο αντισυμμετοχική, πιο ανίσχυρη και αναποτελεσματική και πιο μακριά από την πολίτη.
Άκουσα τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης να λέει αυτοκριτικά ότι είναι λάθος ο σφικτός εναγκαλισμός της Αυτοδιοίκησης από τα κόμματα και ιδίως από τα κόμματα εξουσίας. Σωστή η επισήμανση. Όμως να δούμε αν θα έχει συνέχεια αυτό. Συνέχισε όμως, προτείνοντας ως ιδέα κάτι το οποίο έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, κάνοντας ακόμα πιο προσωποκεντρική, δημαρχοκεντρικό το σύστημα. Λέει ξεχωριστά ψηφοδέλτια για τον Δήμαρχο, ξεχωριστά για το Δημοτικό Συμβούλιο. Μα αν θέλουμε να φέρουμε τον θεσμό πιο κοντά στον πολίτη και να δώσουμε αξία στα Δημοτικά Συμβούλια ή στα Περιφερειακά Συμβούλια, τότε μόνο μέσω της απλής αναλογικής και της δυνατότητας να εκλέγουν τα Συμβούλια τον Δήμαρχο, μπορούμε αυτό να το πετύχουμε.
Τέλος, έχουμε ένα νομοσχέδιο, το οποίο μάλλον θέλει να συνδυάσει τα ασυνδύαστα. Δηλαδή, την αναγκαία μεταρρύθμιση για τη νέα διοικητική διάρθρωση του κράτους, με τη δημοσιονομική πολιτική από τη μία, δηλαδή, το δεν υπάρχει σάλιο, για να συνεννοούμαστε και με τον εκλογικό νόμο, δηλαδή, με πολιτικές σκοπιμότητες και έχουμε και ένα νομοσχέδιο που πολύ φοβούμαστε ότι θα έρθει να δικαιολογήσει νέα εισπρακτικά μέτρα, όπως την αύξηση του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, για να χρηματοδοτηθούν τα μεγάλα κενά που υπάρχουν στην Αυτοδιοίκηση, για να βρεθούν οι απαραίτητοι πόροι.
Φίλες και φίλοι, με αυτά τα δεδομένα εμείς εκτιμούμε ότι ο «Καλλικράτης» δεν ευτύχησε τόσα χρόνια μετά να τιμηθεί με ένα νομοσχέδιο, με μια μεγάλη διοικητική αλλαγή, που θα πετύχει τους στόχους, οι οποίοι εξαγγέλλονται. Εμείς θα ασκήσουμε την κριτική μας, επιμένοντας να μιλάμε για άμεση δημοκρατία, για αποκέντρωση με αρμοδιότητες και πόρους, για αντιπροσωπευτικότητα, επικουρικότητα, εγγύτητα, αυτονομία.
Ξέρουμε βέβαια πολύ καλά ποια θα είναι συνέχεια αυτής της κριτικής που σας καταθέτουμε. Κάποιοι θα μιλήσουν πάλι τις ουτοπίες, για ανεδαφικές προτάσεις, για ξεπερασμένες αντιλήψεις. Τους υπενθυμίζουμε ότι τα ίδια έλεγαν χρόνια τώρα, όταν μιλούσαμε για τις αναγκαίες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις και για τον Καποδίστρια, αλλά όχι μόνο στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όταν λέγαμε ότι επέρχεται η μεγάλη οικονομική κρίση, που σήμερα έχουμε μπροστά μας, όταν καταγγέλλαμε την επιλογή της ευελιξίας στον χώρο εργασίας και μας έλεγαν ότι δεν αντιμετωπίζαμε τις προκλήσεις του 21ου αιώνα.
Όμως η ζωή, φίλες και φίλοι, δικαίωσε όσους επέμενες οραματικά κόντρα στις επιχειρηματικές λογικές, κόντρα στα συγκεντρωτικά μοντέλα, που διαχειρίζονται επιδοτήσεις και προγράμματα δισεκατομμυρίων ευρώ και ξεχνούν πως Αυτοδιοίκηση, πάνω απ’ όλα, είναι οι τοπικές κοινωνίες, είναι οι πολίτες, είναι οι ενεργοί πολίτες, που αγωνίζονται για την ποιότητα ζωής στην περιοχή τους, είναι η συμμετοχή, είναι η κοινωνική συνοχή, είναι η ανάπτυξη με δημοκρατία και κοινωνικό έλεγχο.
Κλείνω λοιπόν, λέγοντάς σας ότι στις πρώτες γραμμές της αίθουσας βρίσκεται σήμερα μαζί μας ο Μανώλης ο Γλέζος. Ο Μανώλης Γλέζος, εκτός της σημαντικής του συνεισφοράς στα πολιτικά πράγματα του τόπου και στους αγώνες του για τη δημοκρατία, έχει συμβάλει ιδιαίτερα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και σε ένα μοντέλο για την πολιτική, γιατί την δεκαετία του ’90 επέλεξε να αποχωριστεί την κεντρική πολιτική σκηνή και να πάει σε μια μικρή Κοινότητα, στα Απεράθου της Νάξου, για να προσπαθήσει να εφαρμόσει ένα πείραμα συμμετοχικής δημοκρατίας. Δεν ξέρω αν αυτό το πείραμα πέτυχε, ξέρω όμως ότι ασκεί κριτική και σε εμάς, σε όλους, κυρίως όμως την ασκούμενη πολιτική στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα. Αυτοδιοίκηση ή ετεροδιοίκηση;
Αυτό, φίλες και φίλοι, είναι το ερώτημα που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας, κρίνοντας το νομοσχέδιο που μας παρουσιάζει η κυβέρνηση. Πάμε σε ένα μοντέλο Αυτοδιοίκησης ή σε ένα μοντέλο ετεροδιοίκησης, που άλλοι θα αποφασίζουν για εμάς, χωρίς εμάς.
Σας ευχαριστώ.
