ΝΙΚΗΤΑ ΚΑΚΛΑΜΑΝΗ
ΣΤΟ ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΚΕΔΚΕ
Αθήνα 18 Ιανουαρίου 2010
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Ως δήμαρχος αυτής της πόλης σας καλωσορίζω στην Αθήνα.
Σας καλωσορίζω στην Πόλη που γέννησε την ανοικτή σκέψη και το διάλογο και εύχομαι αυτές να κυριαρχήσουν και κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου μας.
Ως πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ και εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της, σας καλωσορίζω στο τελευταίο συνέδριο της δημοτικής περιόδου, και σας καλώ να στείλουμε σε ολόκληρη τη χώρα και προς πάσα κατεύθυνση το μήνυμα ότι φέτος η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα απασχολήσει όσο ποτέ τα δημόσια πράγματα, όχι τόσο γιατί οι Δημοτικές εκλογές θα κρίνουν το δικό μας μέλλον, όσο γιατί ο διάλογος και η δρομολόγηση της διοικητικής μεταρρύθμισης θα κρίνει το μέλλον της χώρας μας.
Καλό θα είναι λοιπόν, να γίνει αντιληπτό και στην Ελλάδα ότι ο βαθμός ανάπτυξής μας αντικατοπτρίζεται στο βαθμό αποκέντρωσης της χώρας και ότι η πραγματική Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι η ανεξάρτητη και αποτελεσματική Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Και προς αυτή την κατεύθυνση δεν θα κουραζόμαστε να ..........
.......διεκδικούμε.Οφείλουμε, συνεπώς, να συνεννοηθούμε, να συνεργαστούμε, Αυτοδιοίκηση, Κυβέρνηση, Κόμματα και κοινωνία για να μπορέσουμε να οικοδομήσουμε την Τοπική Αυτοδιοίκηση που οραματιζόμαστε.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Το φετινό μας συνέδριο, όλοι το έχουμε συνειδητοποιήσει, πραγματοποιείται σε μία εξαιρετικά κρίσιμη και δύσκολη για τη χώρα μας περίοδο.
Η εντός των συνόρων μας «επέλαση» των συνεπειών της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και ύφεσης, στάθηκε αφορμή:
· Πρώτον, να αναδειχθεί με δραματικό τρόπο η πολύ κακή δημοσιονομική κατάσταση της χώρας μας, η οποία επηρεάζει το σύνολο του οικονομικού συστήματος, φυσικά και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
· Δεύτερον, να διαπιστώσουμε για μία ακόμη φορά ότι αντιστέκονται οι μηχανισμοί της δημόσιας σπατάλης, της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και της πελατειακής πολιτικής.
· Τρίτον, να αντιμετωπίσουμε τη χαμηλόβαθμη γραφειοκρατία των Βρυξελλών που μας εγκαλεί για το δημοσιονομικό μας έλλειμμα παραβλέποντας το γεγονός ότι το έλλειμμα έχει ξεφύγει στις 23 από τις 27 χώρες της Ε.Ε.
· Τέταρτον, να αναδειχθεί με τον πιο επιτακτικό τρόπο η ανάγκη να προχωρήσει η χώρα μας σε ρήξεις και τομές για την αναδιοργάνωση του κράτους, την προώθηση, επιτέλους, της Διοικητικής Μεταρρύθμισης.
· Και πέμπτον να αυξάνουν συνεχώς οι δείκτες ανεργίας και παράλληλα να διευρύνεται όλο και περισσότερο η ψαλίδα αποκλεισμού κοινωνικών ομάδων.
Με δυο λόγια δηλαδή οι συνέπειες της κρίσης και της ύφεσης να ριζώνουν ανησυχητικά στην ελληνική κοινωνία και να επηρεάζουν δραματικά την ίδια και τους πολίτες. Και αυτό οι τοπικές αρχές, ως οι πλησιέστερες στον πολίτη, το γνωρίζουμε από πρώτο χέρι. Είμαστε η μοναδική, ίσως, Αρχή, που έχει το δυσχερές «προνόμιο» να καταγράφει τις συνέπειες αυτές καθημερινά και με συγκεκριμένα ονοματεπώνυμα και ανάγκες και όχι με βάση τους γενικούς δείκτες και τους αριθμούς της κεντρικής διακυβέρνησης.
Εμείς κύριοι υπουργοί,
αγαπητοί προσκεκλημένοι,
η Τοπική Αυτοδιοίκηση, από την εμφάνιση της οικονομικής κρίσης, τον Νοέμβριο του 2008, μέσω του πλέον αντιπροσωπευτικού μας οργάνου, του συνεδρίου της ΚΕΔΚΕ, πήραμε την πρωτοβουλία και στο μέτρο που μας αναλογεί, καταθέσαμε ολοκληρωμένη αναπτυξιακή πρόταση με εννέα μέτρα – προγράμματα για τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών, των τοπικών αγορών και την αντιμετώπιση της κοινωνικής οδύνης που έχει επιφέρει η κρίση, ακριβώς επειδή πιστεύαμε και εξακολουθούμε να πιστεύουμε:
§ πρώτον ότι, η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει να συμβάλει στην αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης,
§ δεύτερον ότι, εκτός από τη στήριξη των τραπεζών, τον πρώτο λόγο πρέπει να έχουν οι άνθρωποι και η πραγματική οικονομία.
Μεταξύ αυτών που προτείναμε ήταν το Πρόγραμμα Απασχόλησης 20.000 ανέργων στους ΟΤΑ και τα νομικά τους πρόσωπα.
Στην ουσία δηλαδή τι σήμαινε αυτό;
Η Αυτοδιοίκηση ανέλαβε με δικούς της πόρους, ύψους πάνω από 80 εκ. ευρώ ετησίως, να επιδοτήσει την απασχόληση εγγεγραμμένων στους καταλόγους του ΟΑΕΔ ανέργων, θέλοντας έτσι να συμβάλλει στη στήριξη της απασχόλησης στις τοπικές κοινωνίες μέσω δημοτικών έργων αυτεπιστασίας, μικρών έργων, συντηρήσεων, πολιτικής προστασίας κ.α.
Δυστυχώς, η κυβέρνηση επέλεξε να παγώσει την υλοποίηση αυτού του Προγράμματος.
Εμείς κύριε υπουργέ, επειδή εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι το δίπτυχο «μείωση δαπανών και αναπτυξιακή προοπτική» επιβάλλεται, ιδιαίτερα σήμερα στις συνθήκες της βαθιάς ύφεσης που ζούμε, να είναι ισοβαρείς, επαναφέρουμε την πρότασή μας. Ζητάμε να την επανεξετάσετε.
Και για να μη σπεύσουν ορισμένοι να αποδώσουν αυτό το γεγονός στο ότι το 2010 έχουμε δημοτικές εκλογές και άρα θέλουμε να «ψαρέψουμε» εκλογική πελατεία, εκ των προτέρων σας ζητάμε να θέσετε εσείς όποια κριτήρια και διαδικασίες θέλετε - θέλετε ΑΣΕΠ, βάλτε ΑΣΕΠ, προκειμένου να επιτευχθούν απολύτως διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες.
Αρκεί να προχωρήσει. Γιατί μιλάμε για 20.000 θέσεις απασχόλησης για την κρίσιμη διετία της οικονομικής ύφεσης. Δεν είναι Η ΛΥΣΗ στο πρόβλημα της ανεργίας, μπορεί όμως να συμβάλει στην αντιμετώπισή της ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Διαφορετικά επιστρέψτε αμέσως τα 80 εκ. € του 2009 που έχουν δεσμευθεί στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.
Εμείς οι άνθρωποι που υπηρετούμε την Τοπική Αυτοδιοίκηση θεωρούμε δεδομένο ότι η αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης χρειάζεται ολοκληρωμένο σχέδιο και όχι πρόχειρα και ευκαιριακά μέτρα. Χρειάζονται δημόσιοι πόροι και κινητοποίηση όλων των δυνάμεων για να αξιοποιηθούν όλες οι αναπτυξιακές δυνατότητες της περιφέρειας.
Γι αυτό θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι η Αυτοδιοίκηση θέλει και είναι έτοιμη να συμβάλει ώστε να βγει η χώρα μας από τη δομική κρίση που βιώνει. Θέλουμε και θα επιδιώξουμε τη συνεργασία και το διάλογο με την Κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα για να δουλέψουμε μαζί στη βάση της εταιρικής μας σχέσης.
Να δούμε οργανωμένα και συστηματικά τι και πως μπορούμε να συνεισφέρουμε και με τι αντιστάθμισμα για τις τοπικές κοινωνίες. Είμαστε στη διάθεσή σας ανά πάσα στιγμή, να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες δράσεις και πολιτικές και αναμένουμε την πρόσκλησή σας.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Το 2010, εκτός από μια δύσκολη χρονιά για τον τόπο μας, θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά των μεγάλων αλλαγών.
Το 2010 μπορεί, και πρέπει, να αποδειχθεί μια χρονιά κομβική και ταυτόχρονα ιστορική για την Αυτοδιοίκηση και τη Δημόσια Διοίκηση στην Ελλάδα.
Η αποκέντρωση είναι ζητούμενο για τη χώρα, είναι κεντρική ευρωπαϊκή πολιτική και δεν μπορεί να παραπέμπεται πλέον στις ελληνικές καλένδες.
Καλύτερη απόδειξη αποτελεί η πραγματικότητα που καταγράφεται στους κόλπους των χωρών της Ε.Ε., όπου έχουν ήδη συντελεστεί ή δρομολογηθεί μεταρρυθμίσεις με τις οποίες ενδυναμώνεται ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ακόμη πιο ξεκάθαρα αυτό αποτυπώνεται στις κατευθύνσεις που θέτει η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Προγραμματική Περίοδο 2007-2013.
Ποια η θέση της χώρα μας ενώπιον αυτής της πραγματικότητας;
Η Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει, παρά τα βήματα που έχουν γίνει, το πιο συγκεντρωτικό κράτος της Ευρώπης των «27», το οποίο κρατά τις περιφέρειες πολιτικά και οικονομικά, πλήρως εξαρτημένες από την κεντρική κυβέρνηση.
Μετά τα τρία Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, εξακολουθεί να παρουσιάζει μεγάλα προβλήματα περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης.
Οι όποιες απόπειρες διοικητικής αναδιάρθρωσης με αποκέντρωση και ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης, είτε δεν στηρίχτηκαν μέχρι τέλους, είτε έμειναν στα χαρτιά.
Η πλέον γενναία μεταρρύθμιση, ο «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», έμεινε ατελής λόγω του προβληματικού σχεδιασμού, της πλημμελούς οικονομικής, διοικητικής και πολιτικής στήριξής του, λόγω και μικροκομματικών σκοπιμοτήτων, με αποτέλεσμα να οδηγηθούμε στη σημερινή διόγκωση των προβλημάτων που βιώνουν οι «Καποδιστριακοί» Δήμοι.
Ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων, η ύπαρξη πολλαπλών φορέων και υπηρεσιών, η απουσία ενιαίου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση διαδημοτικών ζητημάτων, η έλλειψη των αναγκαίων πόρων, καθιστούν τις Δημοτικές Αρχές ανίσχυρες να ανταποκριθούν στα προβλήματα και τις προκλήσεις των καιρών.
Και ερχόμαστε στο σήμερα μετά από, σχεδόν, μια δεκαετία έντονων συζητήσεων και εξαγγελιών περί μεταρρύθμισης αλλά και διαψεύσεων, που φαίνεται πως επιτέλους, δρομολογείται η αναδιοργάνωση στη λειτουργία της Πολιτείας.
Οι μέχρι τώρα ανακοινώσεις της Κυβέρνησης δείχνουν ότι η διοικητική μεταρρύθμιση βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της και ότι αποφάσισε να στηριχθεί στις επιστημονικές επεξεργασίες και τεκμηριώσεις που έχει προωθήσει εδώ και χρόνια η ΚΕΔΚΕ, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Εμείς καταρχήν συμφωνούμε με το πλαίσιο αρχών που μας παραδόθηκε από την Κυβέρνηση. Θα συμμετέχουμε στον διάλογο υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν και θα εξειδικευτούν στο σχέδιο νόμου οι βασικές προϋποθέσεις, στις οποίες θα αναφερθώ παρακάτω.
Προτείναμε και προτείνουμε λοιπόν:
Πρώτον, να καθιερωθεί ο Β΄ Βαθμός Αυτοδιοίκησης σε επίπεδο Περιφέρειας με αιρετούς Περιφερειάρχες και Περιφερειακά Συμβούλια.
Η Περιφέρεια ως Β΄ Βαθμός Αυτοδιοίκησης, έχει ως βασική αρμοδιότητα να σχεδιάζει, να προγραμματίζει και να υλοποιεί περιφερειακές αναπτυξιακές πολιτικές, καθώς και την περιφερειακή εξειδίκευση των εθνικών πολιτικών.
Έχει εξασφαλισμένους τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους και δυνατότητες αυτοτελούς χάραξης και εφαρμογής πολιτικών για την προσέλκυση επενδύσεων και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Σε αυτό το πλαίσιο οι σημερινές Νομαρχίες μπορούν να λειτουργήσουν ως αποκεντρωμένες δομές της Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.
Ενώ, κρατικές αρμοδιότητες μπορούν να ασκηθούν σε περιφερειακό επίπεδο και με αποσυγκεντρωμένες κρατικές υπηρεσίες.
Δεύτερον, να συγκροτηθεί Μητροπολιτική Αυτοδιοίκηση, καταρχήν για τα πολεοδομικά συγκροτήματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, ως δευτεροβάθμιας Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.
Υπογραμμίζουμε όμως ότι η Μητροπολιτική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί μόνη της να αναλάβει τη διοίκηση των μητροπολιτικών λειτουργιών, δηλαδή αυτό που ονομάζουμε Μητροπολιτική Διακυβέρνηση. Η Μητροπολιτική Αυτοδιοίκηση θα έχει βέβαια τον πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά θα πρέπει να συνεργάζεται στενά με τους δήμους της Μητροπολιτικής περιοχής και με τους διαδημοτικούς συνδέσμους αυτών.
Το τρίτο αφορά στην μεταρρύθμιση στην Πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Εμείς διακηρύξαμε και εξακολουθούμε να υποστηρίζουμε ότι οι νέοι Δήμοι πρέπει να συγκροτηθούν έτσι ώστε να εξασφαλίζουν: τη βιωσιμότητα, τις δυνατότητες παροχής ικανοποιητικών υπηρεσιών και αναπτυξιακών παρεμβάσεων, την ανταγωνιστικότητά τους, την αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού, την προστασία του αστικού, αγροτικού και φυσικού περιβάλλοντος, την ισόρροπη ανάπτυξη και τελικά τη συγκράτηση του πληθυσμού στην ύπαιθρο.
Λαμβάνοντας δε υπόψη την ιδιομορφία της χώρας μας, που συγκεντρώνει αφενός μεγάλα συμπλέγματα νησιών, τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπισθούν ως πλήρεις αυτοδιοικητικές μονάδες, με ισχυρές αρμοδιότητες και εξουσίες ακόμη και κρατικού χαρακτήρα και αφετέρου τους ορεινούς όγκους και τους ορεινούς δήμους για τους οποίους θα πρέπει να υπάρξει η πρόβλεψη δεύτερης ταχύτητας που θα ενισχύονται ξεχωριστά από τους ΚΑΠ.
Τρεις είναι οι προϋποθέσεις κυρίες και κύριοι συνάδελφοι και κύριε Υπουργέ, που θέταμε και επιμένουμε να θέτουμε για έναν ουσιαστικό και αποτελεσματικό διάλογο με την κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα:
1η προϋπόθεση, που ικανοποιείται εν μέρει από την πρόταση της Κυβέρνησης: η αναδιάρθρωση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορεί να γίνει μεμονωμένα, πρέπει να είναι μέρος του συνολικού Εθνικού Προγράμματος Μεταρρύθμισης του πολιτικού μας συστήματος και της Δημόσιας Διοίκησης σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
2η προϋπόθεση: θα πρέπει να προηγηθεί η χωροθέτηση των νέων ανθρωπογεωγραφικών ενοτήτων ως «ανοικτών πόλεων», με κριτήρια πληθυσμιακά, χωροταξικά, πολιτισμικά και κοινωνικοοικονομικά, με αξιοποίηση της εμπειρίας των παλαιότερων σχεδιασμών.
Άρα η αξιολόγηση του «Καποδίστρια 1» τίθεται ως αναγκαία συνθήκη για να μην επαναληφθούν λάθη και παραλείψεις και να αποφευχθούν συνενώσεις που θα υπαγορεύονται από κομματικά και μικροπολιτικά κριτήρια, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις ήταν αυτά που ναρκοθέτησαν τελικά τον πρώτο «Καποδίστρια».
Η ευθύνη της εκάστοτε κυβέρνησης αλλά και όλων των κομμάτων είναι μεγάλη. Οφείλουν να αντισταθούν σε κάθε μικροπολιτική πρόταση, απ’ όπου αυτή και αν προέρχεται.
3η προϋπόθεση: η αναδιάρθρωση της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν θα πρέπει να εξαντληθεί στη θέσπιση ενός μόνο νόμου, που θα καθορίζει τα νέα διοικητικά όρια και θα καταλήγει σε μικρότερο αριθμό Ο.Τ.Α.
Εμείς έχουμε εξαρχής υπογραμμίσει ότι απαρέγκλιτος όρος και προϋπόθεση για την επιτυχή έκβαση της μεταρρύθμισης στην Αυτοδιοίκηση , πέραν του διαλόγου, είναι η διασφάλιση των απαραίτητων και αναγκαίων πόρων αφενός και αφετέρου η υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Επιχειρησιακού Σχεδίου για τους νέους ΟΤΑ.
Το οικονομικό βάρος της διοικητικής μεταρρύθμισης εμείς εκτιμούμε ότι μπορεί να ταξινομηθεί σε δύο μεγάλα κέντρα κόστους, που αφορούν πρώτον, στην κάλυψη του κόστους της μεταφοράς αρμοδιοτήτων, και δεύτερον, στην θωράκιση των νέων ΟΤΑ.
Σε ότι αφορά την μεταφορά των αρμοδιοτήτων εξαρχής έχουμε διατυπώσει πρόταση κλειδί: Την προώθηση μιας συνολικής φορολογικής μεταρρύθμισης που θα προβλέπει ανακατανομή των πόρων κεντρικής εξουσίας - Τοπικής Αυτοδιοίκησης χωρίς επιπλέον φορολογική επιβάρυνση των πολιτών .
Η φορολογική αποκέντρωση αποτελεί δέσμευση της κυβέρνησης, προχωρά – και η ΚΕΔΚΕ ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση του υπουργείου Οικονομικών και συμμετέχει στη διαβούλευση - και εξ όσων γνωρίζουμε αποβλέπει μεταξύ των άλλων στην ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης με φορολογικούς πόρους, με τέτοιο τρόπο ώστε, να περιοριστεί δραστικά η εξάρτησή της από την κρατική κηδεμονία.
Οι αρμοδιότητες που θα μεταφερθούν στους νέους ΟΤΑ, θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν εφαρμόζοντας αρχές δημοσιονομικής αποκέντρωσης, οι οποίες θα στηρίζονται:
1. στην αναδιαμόρφωση του «καλαθιού» των ΚΑΠ
2. στη συμμετοχή και αργότερα στην πλήρη μεταφορά του Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας. Όπως είναι γνωστό, στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες ο φόρος ακίνητης περιουσίας, σε οποιαδήποτε μορφή του, ανήκει κατά κύριο λόγο στην Τ.Α.
Σε ότι αφορά το δεύτερο σκέλος τη θωράκιση των ΟΤΑ.
Εμείς πιστεύουμε ότι ισχυρός δήμος είναι αυτός που έχει διοικητική ικανότητα και ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων, δηλαδή από το να καλύπτει τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών μέχρι την κατασκευή και διαχείριση όλων των κρίσιμων υποδομών για την ποιότητα ζωής, την τοπική οικονομία και την πρωτοβάθμια κοινωνική φροντίδα.
Άρα λοιπόν, απαρέγκλιτος όρος για την επιτυχή έκβαση των συνενώσεων Δήμων, είναι η σύνταξη και υλοποίηση ενός Εθνικού Επιχειρησιακού Σχεδίου για τους νέους ΟΤΑ, το οποίο θα χρηματοδοτείται με πόρους, ανεξάρτητους από τους ΚΑΠ, δηλαδή εθνικούς πόρους, και θα αξιοποιεί συμπληρωματικά τις δυνατότητες που παρέχει το ΕΣΠΑ.
Για να μην επαναληφθούν προβλήματα, όπως αυτά με τους «Καποδιστριακούς» επιστήμονες, προτείνεται η προκήρυξη των θέσεων εργασίας να περιέχει ρήτρα ανάλογη των παραμεθορίων περιοχών δηλαδή το αμετάθετο για μία δεκαετία τουλάχιστον.
Για την αποτελεσματική εφαρμογή του Προγράμματος θα πρέπει να πραγματοποιηθούν, εντός του 2010, προπαρασκευαστικές παρεμβάσεις, οι οποίες παράλληλα, θα υποστηρίζουν το έργο των νέων Ο.Τ.Α.. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν να κάνουν με τη μελέτη διάγνωσης των «αναγκών» των νέων Ο.Τ.Α., την προετοιμασία σειράς νομικών, οργανωτικών και θεσμικών παρεμβάσεων, μεταξύ αυτών την αναμόρφωση του Κώδικα Δήμων, τη μελέτη του νέου τρόπου κατανομής των Κ.Α.Π., την προετοιμασία προκήρυξης των θέσεων των νέων επιστημόνων κ.α.
Εν κατακλείδι, όλες οι δεσμεύσεις της Κυβέρνησης πρέπει να αποτυπωθούν σε αυτό που ανακοίνωσε ως «Πρόγραμμα Καλλικράτης», το οποίο περιμένουμε να πάρει τη μορφή ενός Ολοκληρωμένου Προγράμματος Διοικητικής Μεταρρύθμισης.
Ένα Πρόγραμμα θεσμικά κατοχυρωμένο, με συγκεκριμένες δράσεις που έχουν σαφές χρονοδιάγραμμα, με συνεκτικά βήματα μεταρρύθμισης που ακολουθούν ρεαλιστικό οδικό χάρτη, με διασφαλισμένους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, με αποτελεσματικό σύστημα διοίκησης.
Κύριοι συνάδελφοι,
Η απόφασή μας για τη διεξαγωγή του συνεδρίου μας σήμερα μας έδωσε τη δυνατότητα όχι μόνο να έχουμε στα χέρια μας τον προϋπολογισμό του 2010, αλλά σε γενικές γραμμές να γνωρίζουμε και το προς τα πού θα κινηθεί το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Και για αυτό θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ευθύς εξαρχής ορισμένα πράγματα:
Πρώτον ότι η κακή δημοσιονομική κατάσταση της χώρας φυσικά και επηρεάζει τους δήμους της χώρας, οι οποίοι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του δημόσιου τομέα.
Το δεύτερον που θέλω να υπογραμμίσω είναι ότι η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού 2009 όπως επίσης και ο προϋπολογισμός του 2010 δημιουργούν πολλά ερωτηματικά και αντιρρήσεις.
Η τρίτη υπογράμμιση αφορά στο γεγονός ότι σε περιόδους κρίσης η ζήτηση για κοινωνικές υπηρεσίες αυξάνεται. Ο πολίτης στρέφεται πρώτα από όλα στην πλησιέστερη σε αυτόν εξουσία για να τον προστατέψει.
Η Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της σε αυτή την δύσκολη συγκυρία χωρίς να ζητήσει ούτε ένα ευρώ παραπάνω.
Δεν υπάρχει όμως περίπτωση να μην διεκδικήσει και το τελευταίο ευρώ που της αναλογεί από τους θεσμοθετημένους της πόρους.
Αυτό για να ξεκαθαρίσουμε ευθύς εξαρχής τα πράγματα.
Εν προκειμένω τώρα.
Με βάση τα νούμερα του προϋπολογισμού έχουμε υπαρκτές και σημαντικές αποκλίσεις από τα δεδομένα του Ν.1828/89.
Συγκεκριμένα:
ü Λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση πραγματοποιήσεων 2009 και του προϋπολογισμού του 2010, οι ΚΑΠ εμφανίζουν αύξηση 1,98%. Με τον αντίστοιχο υπολογισμό οι συνολικοί πόροι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τον τακτικό προϋπολογισμό υπολογίζεται ότι θα παρουσιάσουν αύξηση 0,8%.
Αν, όμως, λάβουμε υπόψη τις προβλέψεις, η διαφορά μεταξύ των ΚΑΠ – όπως φαίνεται από τον προϋπολογισμό - παρουσιάζουν μείωση 121,4 εκατ. ευρώ ή 4,2%.
Στην περίπτωση δε που θα συνυπολογιστεί στους ΚΑΠ η ετήσια απόδοση των παρακρατηθέντων (213,9 εκατ. ευρώ), τότε η μείωση ανέρχεται στο 11,6%.
ü Στους ΚΑΠ του 2010 γίνεται παρακράτηση για «ΘΗΣΕΑ», χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για την κάλυψη της μισθοδοσίας των μονιμοποιηθέντων με το Π.Δ. 164/04 και των λειτουργικών δαπανών των κοινωνικών δομών. Εμείς για το 2009 βλέποντας τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε η προηγούμενη κυβέρνηση, δεχτήκαμε η κάλυψη των μισθοδοτικών δαπανών για τους 10.000 μονιμοποιηθέντες συμβασιούχους να γίνει με τη μη παρακράτηση του»ΘΗΣΕΑ». Για φέτος παραμένει το ερώτημα: πως θα καλυφθούν αυτές οι δαπάνες;
ü Η ΣΑΤΑ προϋπολογίζεται στα 800 εκατ. ευρώ, από 1.107 εκατ. ευρώ που ήταν η αντίστοιχη ΚΥΑ του 2009.
Και εδώ προκύπτει μια μεγάλη αντίφαση. Ενώ το συνολικό ΠΔΕ του 2010 αυξάνει, σε σχέση με το 2009, κατά 8,4%, και είμαστε απολύτως σύμφωνοι με αυτό, η ΣΑΤΑ του 2010 μειώνεται κατά 20% σε σχέση με το αντίστοιχο ποσό του 2009.
Ακόμη και έτσι όμως πρέπει να σημειωθεί ότι η ΣΑΤΑ, σύμφωνα με το Ν. 1828/89, αποτελεί το 1/3 των ΚΑΠ. Άρα και τα 800 εκ. € που έχουν εγγραφεί στον κρατικό προϋπολογισμό 2010 αντιστοιχούν σε μικρότερο ποσοστό από αυτό που ορίζει ο νόμος.
Το ζήτημα είναι ότι η ΣΑΤΑ είναι το αντίστοιχο ΠΔΕ για τους δήμους, ένα πρόγραμμα δηλαδή που μπορεί να συμβάλει στην τόνωση της τοπικής οικονομίας και απασχόλησης με απλές και γρήγορες παρεμβάσεις και να ενισχύσει ταυτόχρονα και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Υπό τις παρούσες συνθήκες το ερώτημα που θέτουμε ως Τοπική Αυτοδιοίκηση προς την Κυβέρνηση είναι πως είναι δυνατόν να μειώνεται κατά 20% και φυσικά περιμένουμε όχι απλώς απάντηση αλλά και τρόπο αναπλήρωσης αυτής της προβλεπόμενης μείωσης.
ü Στα τέλη κυκλοφορίας υπάρχει διαφορετικός κωδικός για τα τέλη που επιβάλλονται με τη χορήγηση ειδικού σήματος (τέλη που συμμετέχει η Τ.Α.) (κωδ. 1363) και τα τέλη περιβαλλοντικής επιβάρυνσης οχημάτων (κωδ. 1364). Τι σημαίνει αυτό για την Αυτοδιοίκηση, ιδιαίτερα τη στιγμή που, όπως λένε οι πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, έχουν κατατεθεί εκατοντάδες χιλιάδες πινακίδες αυτοκινήτων στις κατά τόπους εφορίες;
ü Μεγάλη απώλεια, από 36,6 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2009 σε 23 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2010, εμφανίζει η επιχορήγηση των ΔΕΥΑ.
Εμείς σε κάθε περίπτωση θα διεκδικήσουμε τα ποσά που προβλέπονται από το νόμο.
Ας έρθουμε τώρα στο πρόγραμμα «ΘΗΣΕΑΣ»
Ποια είναι η σημερινή κατάσταση:
Ο προϋπολογισμός των συμβασιοποιημένων έργων που αναμένουν την πληρωμή τους ανέρχεται στο τριπλάσιο του ποσού που είναι κατατεθειμένο στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.
Το σύνολο των πληρωμών του ΘΗΣΕΑ μέχρι σήμερα έχει γίνει σχεδόν αποκλειστικά με παρακρατηθέντες πόρους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (πληρωμές 1800 εκ. ευρώ, παρακρατήσεις από ΚΑΠ- ΣΑΤΑ 1832 εκ. ευρώ).
Σύμφωνα με το νόμο το κεντρικό κράτος έπρεπε και πρέπει να είχε ήδη καταθέσει στο ταμείο 630 εκ. ευρώ. Που είναι αυτά τα λεφτά;
Προτείνουμε λοιπόν:
ü Η συμβολαιοποίηση των εγκεκριμένων έργων να παραταθεί για ένα εξάμηνο, μέχρι δηλαδή την 30/6/2010.
ü Οι πληρωμές των συμβολαιοποιημένων έργων από το ΘΗΣΕΑ να παραταθούν έως την 31/12/2010.
ü Στο Επιχειρησιακό Σχέδιο για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση, που θα ξεκινήσει την 1/1/2011 να υπάρχει μεταβατικός λογαριασμός για τα έργα του ΘΗΣΕΑ. Οι πληρωμές του μεταβατικού λογαριασμού να λήξουν την 31/12/2011.
ü Σε περίπτωση που από την τελική εκκαθάριση του προγράμματος προκύψει υπόλοιπο, θα κατανεμηθεί στους ΟΤΑ με την ΚΥΑ των ΚΑΠ 2012.
Ως γνωστό, από 1/1/09 μειώθηκαν κατά 75% τα τέλη παρεπιδημούντων που αποτελούσαν ένα σημαντικό τμήμα των ιδίων εσόδων των τουριστικών ΟΤΑ, των μεγάλων πόλεων και των πρωτευουσών των νομών.
Το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης ήταν η ανταγωνιστικότητα του τουρισμού σε περίοδο κρίσης. Στηριζόταν στην εκτίμηση ότι η μείωση των τελών θα προκαλούσε μείωση τιμών και κατ΄επέκταση αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Η τουριστική περίοδος τελείωσε και μείωση τιμών δεν υπήρξε. Ουσιαστικά η πολιτική αυτή διαψεύστηκε από την πραγματικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται:
· Ο επανακαθορισμός των φορολογικών συντελεστών των τελών παρεπιδημούντων στο 2%, χωρίς αλλαγές στις φορολογικές βάσεις.
· Η διαδικασία βεβαίωσης και είσπραξης του τέλους να γίνεται μαζί με αυτή του ΦΠΑ.
· Τα έσοδα από το συγκεκριμένο τέλος να κατευθύνονται αποκλειστικά σε υποστηρικτικές υπηρεσίες και υποδομές του τουρισμού.
Σε περίπτωση που η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να επαναφέρει το τέλος παρεπιδημούντων στην προ του 2009 κατάσταση, για την κάλυψη των απολεσθέντων εσόδων αλλά κυρίως για την προώθηση της τοπικής τουριστικής ανάπτυξης, προτείνουμε ισόποση συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στα έσοδα του υπό θεσμοθέτηση Φόρου Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας. Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση θα κάνει πράξη την προγραμματική της δέσμευση για φορολογική αποκέντρωση και θα αποκεντρώσει έναν φόρο που σε όλα τα προηγμένα κράτη ανήκει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Εδώ θα σας παρακαλέσω να μου επιτρέψετε μία παρέμβαση απαραίτητη για έναν σύντομο απολογισμό, που τον οφείλω σε όσους προσπάθησαν μαζί μας, σε όσους συνέβαλαν για να αντιμετωπισθούν χρονίζοντα και ζέοντα οικονομικά προβλήματα της Τ.Α.
1. Σύμφωνα με την κρατούσα αντίληψη, στην αυτοδιοίκηση έχουν μεταφερθεί τεράστιοι πόροι! Για όσους δεν το γνωρίζουν ας το μάθουν, λοιπόν, πως οι πόροι μας, φθάνουν στο 3% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 11%!
2. Από τις προηγούμενες κυβερνήσεις μεταφέρθηκαν αρμοδιότητες, ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές (π.χ. αθλητικές και προνοιακές) υψηλού κόστους διαχείρισης, χωρίς ποτέ να τηρηθεί η συνταγματική πρόβλεψη του άρθρου 102 για τη μεταφορά των αντίστοιχων πόρων.
3. Πολλοί δήμοι προσέφυγαν στο δανεισμό για να ανταπεξέλθουν στις λειτουργικές ανάγκες, αλλά και στην προσπάθεια ριζικής βελτίωσης της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών. Έχουν καμιά σχέση οι σημερινοί δημοτικοί βρεφονηπιακοί και παιδικοί σταθμοί, τα χιλιάδες δημοτικά κέντρα πάσης φύσεως, με ότι εξαθλιωμένο παραλάβαμε από το κεντρικό κράτος;
Σαν να μην έφτανε αυτό, με τις ρυθμίσεις των προηγούμενων κυβερνήσεων χιλιάδες υπάλληλοι ορισμένου χρόνου και έργου, μετέτρεψαν την εργασιακή τους σχέση σε αορίστου χρόνου, αδαπάνως για την κεντρική διοίκηση και με τεράστια επιβάρυνση για τους Ο.Τ.Α.
Μέχρι και απασχολούμενοι σε προγράμματα, όπως σχολικοί φύλακες, έγιναν αορίστου και επιβάρυναν αναλόγως τα ταμεία των Δήμων, ενώ διεκδικούν δικαστικά και αναδρομικά, άνω των 15.000 € έκαστος.
Πώς αντέδρασε η Τοπική Αυτοδιοίκηση;
Έκανε αυτό που της επιβάλλει ο διεκδικητικός χαρακτήρας της. Ξεκίνησε έναν πολυετή αγώνα, υποχρεωθήκαμε σε ανεπιθύμητες απεργίες, πιέσαμε αφόρητα κυβερνήσεις και ενημερώσαμε κατ’ επανάληψη τους πολιτικούς φορείς και την κοινωνία, και στο τέλος, πετύχαμε το στόχο μας, δηλαδή, με την αναγνώριση των δίκαιων αιτημάτων μας, να καλύψουμε ένα σημαντικό μέρος των οικονομικών μας προβλημάτων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα λύσαμε όλα.
Πιο συγκεκριμένα:
1. Κατοχυρώσαμε, με νόμο, την απόδοση 1.711 εκ. € ως οφειλές προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε οκτώ (8) ετήσιες δόσεις, αρχής γενομένης από το 2009, ύψους 214 εκ. €. Η δεύτερη δόση που πρέπει να καταβληθεί στις 31 Ιανουαρίου του 2010, έχει προβλεφθεί στον προϋπολογισμό και ελπίζουμε στην απόδοσή της.
2. Με δεδομένη τη νομοθετική ρύθμιση για τη μεταφορά στην ευθύνη της Αυτοδιοίκησης, των συντηρήσεων πάσης φύσεως οδών, ακόμη και τμημάτων των εθνικών οδών και του ηλεκτροφωτισμού τους, αλλά και των φρεατίων της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, ρύθμιση για την οποία ποτέ δεν ρωτηθήκαμε, διεκδικήσαμε και πετύχαμε την αύξηση του ποσοστού των τελών κυκλοφορίας, που αποδίδονται στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, από 50% σε 90%.
3. Η κυβέρνηση για μεταφερθείσες αρμοδιότητες του 2008, μας χρηματοδότησε το 2009 με το ποσό των 250 εκ. €, σε τέσσερις δόσεις. Η τελευταία δόση, ύψους 62 εκ. €, εκκρεμεί και την διεκδικούμε, κύριε Υπουργέ.
Γιατί επιτέλους, πρέπει όλοι να καταλάβετε ότι όσα παραπάνω ανέφερα είναι ανελαστικές δαπάνες, δηλαδή μισθοί και δαπάνες έργων συντήρησης, που αν δεν τις κάνουμε επέχουμε ποινικές ευθύνες σύμφωνα με το νόμο, για τον οποίο ποτέ δεν ερωτηθήκαμε.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Η απάντηση για τις παραπάνω επιτυχίες μας, δηλαδή η συνταγή, είναι μία: Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ! Η αυτοδιοικητική συνείδηση, έξω από κάθε μικροκομματική σκοπιμότητα, αποτέλεσε τη βάση της ενότητας αυτής. Αυτή την κατάκτηση είναι που πρέπει να διαφυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Θα αναφερθώ τώρα με λίγα λόγια στο ΕΣΠΑ, για το οποίο η ΚΕΔΚΕ έχει προετοιμάσει και παραδώσει από τετραετίας, τουλάχιστον, εξειδικευμένες θέσεις και προτάσεις όχι μόνο για την συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης σ΄ αυτό αλλά και για την ταχεία και αποτελεσματική διαχείριση και απορρόφηση πόρων.
Τι έχει γίνει μέχρι στιγμής.
Τρία χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο ΕΣΠΑ είναι σχεδόν μηδενική (!) και από τις επαφές μας με τους αρμόδιους υπουργούς και υφυπουργούς προκύπτει ότι η απορρόφηση κινείται σε μονοψήφια νούμερα.
Καλούμε λοιπόν την κυβέρνηση να αναθεωρήσει άμεσα το πρόγραμμα και σε ότι αφορά την πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση να κατοχυρώσει την ποσοστιαία συμμετοχή της τόσο στα ΠΕΠ όσο και στα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα κάνει απλώς πράξη την αποκέντρωση των κοινοτικών προγραμμάτων αλλά και θα πετύχει και υψηλούς ρυθμούς απορρόφησης.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Με δεδομένες τις δρομολογημένες ενέργειες για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση, αλλά και τις συνθήκες οικονομικής κρίσης και ύφεσης που διάγει η χώρα μας, η ΚΕΔΚΕ θεωρεί πως είναι απολύτως αναγκαίο να διαμορφωθεί ο νέος Κοινωνικός Χάρτης της Αυτοδιοίκησης.
Πάγια θέση μας, η οποία έχει διατυπωθεί σε ομόφωνες αποφάσεις προηγούμενων συνεδρίων μας, αποτελεί η αναγκαιότητα της ουσιαστικής αποκέντρωσης της κοινωνικής πολιτικής και της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και η ενσωμάτωση των αρμοδιοτήτων αυτών στη συγκρότηση των νέων δήμων που θα προκύψουν από την διοικητική μεταρρύθμιση.
Σήμερα, όπου η κοινωνική πολιτική είναι πλέον ένας βασικός τομέας δοκιμασμένων πρωτοβουλιών, μέτρων, δράσεων και προγραμμάτων της αυτοδιοίκησης, χρειάζεται να δοθεί το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο και η αντίστοιχη χρηματοδότηση, ώστε στους νέους ισχυρούς δήμους να λειτουργήσουν Διευθύνσεις Κοινωνικής Πολιτικής που θα επιλαμβάνονται όλων των κοινωνικο-προνοιακών θεμάτων και θα παρέχουν υπηρεσίες υγείας στους πολίτες.
Ενδεικτικά οι τομείς που χρειάζεται πλέον να ανατεθούν ως αποκλειστική αρμοδιότητα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση με την αντίστοιχη νομοθετική ρύθμιση και τους αντίστοιχους πόρους, αφορούν:
· Πρωτοβάθμια φροντίδας υγείας
· Προγράμματα για την αγωγή υγείας και την προαγωγή της υγείας
· Πρόληψη της χρήσης των ναρκωτικών
· Προστασία και φροντίδα παιδιών, ηλικιωμένων, ευάλωτων κοινωνικά ομάδων
· Δράσεις για την καταπολέμηση κοινωνικού αποκλεισμού και της φτώχειας
· Υποστήριξη και κοινωνική ένταξη ΑμεΑ
· Υποστήριξη πρώην εξαρτημένων και άλλων ευάλωτων κοινωνικά ομάδων
· Υποστήριξη κοινωνικής ένταξης μεταναστών
· Ψυχοκοινωνική στήριξη της οικογένειας
· Ενίσχυση της απασχόλησης και της επιχειρηματικότητας
· Ισότητα των δύο φύλων
Η Κυβέρνηση θα πρέπει από τώρα να προχωρήσει σε όλες τις προπαρασκευαστικές ενέργειες προκειμένου στην εξέλιξη της μεταρρύθμισης η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και τα κέντρα υγείας να περιέλθουν στην αρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Βασικές προϋποθέσεις για τα ανωτέρω αποτελούν:
· η δρομολόγηση των αναγκαίων θεσμικών μεταρρυθμίσεων
· η παράλληλη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, συγκεκριμένων δομών, ανθρώπινου δυναμικού, πόρων και τεχνικής υποδομής.
Αυτά που διαπιστώνονται σήμερα όσον αφορά στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής από τους ΟΤΑ είναι τα ακόλουθα:
· Απουσία ολοκληρωμένου εθνικού κοινωνικού σχεδιασμού - Προγραμματισμού
· Έλλειψη πόρων που να εξασφαλίζουν τη σταθερή λειτουργία
· Κατακερματισμός διαφόρων πολιτικών και πολυεποπτεία από τα αρμόδια Υπουργεία
· Έλλειψη εξειδικευμένου δυναμικού και ταυτόχρονα ασταθείς εργασιακές σχέσεις. Απουσία διαδικασίας αξιολόγησης προγραμμάτων
Από τα παραπάνω προκύπτει η άμεση ανάγκη για:
· εξορθολογισμό του υπάρχοντος θεσμικού και οργανωτικού πλαισίου των ΟΤΑ
· επαναπροσδιορισμό της οριζόντιας δικτύωσης των φορέων που εμπλέκονται στην κοινωνική πολιτική και κατάρτιση Εθνικών Σχεδίων Δράσης όπου θα αναφέρεται πρωτίστως η Τοπική Αυτοδιοίκηση ως φορέας υλοποίησης
· Χρηματοδότηση των νέων κοινωνικών δομών από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Υποστήριξης ΟΤΑ.
· Συγκρότηση κοινωνικής υπηρεσίας ή διεύθυνσης κοινωνικής πολιτικής και υγείας σε κάθε ΟΤΑ με την αναγκαία και απαραίτητη στελέχωση εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού, δεδομένου ότι θα μεταφερθούν στους νέους ΟΤΑ. και αρμοδιότητες Πρόνοιας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης .
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Σε μια εποχή που δοκιμάζεται η ισορροπία και το μέλλον του πλανήτη μας σε μια εποχή που τα περιβαλλοντικά ζητήματα βρίσκονται καθημερινά στη πρώτη θέση της επικαιρότητας, η Τοπική Αυτοδιοίκηση θέτει στις πρώτες θέσεις των πολιτικών της τη προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορική διαχείριση των τοπικών υποθέσεων.
Η Αυτοδιοίκηση μεριμνά καθημερινά μέσα από τις αρμοδιότητες και τις πολιτικές της, να συμβάλλει ουσιαστικά στη περιβαλλοντική προστασία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών ερχόμενη σε σύγκρουση πολλές φορές με οργανωμένα οικονομικά συμφέροντα με κατεστημένες αντιλήψεις αλλά και μια σειρά κρατικών και δικών μας αδυναμιών, σύγχυσης αρμοδιοτήτων και ρόλων.
Γι΄ αυτό σχεδιάζουμε τη πράσινη χάρτα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να προσδιορίσουμε ένα πλαίσιο στρατηγικών , αρχών και συγκεκριμένων στόχων και ενεργών πολιτικών που σηματοδοτούν τη συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη προστασία του περιβάλλοντος αλλά και τη πράσινη ανάπτυξη.
Προσδιορίζουμε και προδιαγράφουμε τα ζητήματα του χωροταξικού σχεδιασμού, των φιλικοπόλεων, της ενέργειας, της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος , της διαχείρισης των υδάτων , της πολιτικής προστασίας είναι τα κεντρικά ζητήματα μιας περιβαλλοντικής πολιτικής που πρέπει να δούμε υπό το πρίσμα των αρμοδιοτήτων, των πόρων και δομών ώστε μέσα από την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης» η Τοπική Αυτοδιοίκηση να εξασφαλίζει σε τοπικό επίπεδο καλύτερη ποιότητα ζωής για το πολίτη.
Ειδικότερα, για το μεγάλο ζήτημα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, απαιτούμε από τη πολιτεία με τόλμη και ευθύνη να προχωρήσει :
· Στην άμεση εφαρμογή του εγκεκριμένου Περιφερειακού Σχεδιασμού.
§ Στην εξάλειψη όλων των ανεξέλεγκτων χωματερών (Χ.Α.Δ.Α.), με παράλληλη περιβαλλοντική αποκατάσταση των χώρων αυτών.
§ Στη σταδιακή αντικατάσταση της λειτουργίας των Χ.Υ.Τ.Α. από Χ.Υ.Τ.Υ., στα πλαίσια της στρατηγικής της Ε.Ε. για τη δραστική μείωση των προς ταφή στερεών αποβλήτων, με αξιοποίηση όλων των σύγχρονων τεχνολογιών διαχείρισης, επεξεργασίας και ανάκτησης υλικών ή και ενέργειας.
§ Στην ενίσχυση των φορέων διαχείρισης στερεών αποβλήτων με μηχανολογικό εξοπλισμό, τεχνικά μέσα και εξειδικευμένο προσωπικό.
§ Στη συστηματική υλοποίηση προγραμμάτων ανακύκλωσης από την Αυτοδιοίκηση με έμφαση στη διαλογή στην πηγή και σε συνεργασία με τα συστήματα διαχείρισης με παροχή κινήτρων προς το πολίτη.
Σε σχέση με τη διαχείριση των υδατικών πόρων, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αγωνίζεται και στοχεύει :
§ Στην ενίσχυση των θεσμικών συνεργασιών και δράσεων με στόχο τον αυστηρό έλεγχο, την προστασία της ποιότητας του πόσιμου νερού και των υδάτινων πόρων, καθώς και τη διασφάλιση παροχής πόσιμου νερού σε όλους τους κατοίκους της χώρας.
§ Στην άμεση προώθηση όλων των αναγκαίων έργων και ενεργειών για τον εμπλουτισμό των πηγών ύδρευσης.
§ Στην ενίσχυση των υποδομών πρόληψης για την αντιπλημμυρική προστασία και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κινδύνων.
Σε ότι αφορά το μείζον ζήτημα του Χωροταξικού Σχεδιασμού, μετά την έγκριση του Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης στη διαμόρφωση του οποίου ήταν διαρκής και ουσιαστικός ο ρόλος και η παρέμβαση των συλλογικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης είναι επιτακτική η ανάγκη έγκρισης και των Ειδικών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού, για κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, ο τουρισμός, η βιομηχανία καθώς και για ευαίσθητες περιοχές όπως οι ορεινές και οι παράκτιες - νησιωτικές.
Δίνουμε επίσης ιδιαίτερη σημασία και προτεραιότητα στην ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και Δασολογίου, με σκοπό τη διασφάλιση του χαρακτήρα των δημοσίων- δημοτικών εκτάσεων καθώς και των ελεύθερων χώρων.
Αναγκαία είναι δε η προώθηση και ολοκλήρωση Πολεοδομικών Μελετών και Πράξεων Εφαρμογής στις επεκτάσεις οικισμών, καθώς και μελετών Αναθεώρησης και Ανάπλασης σε ήδη ενταγμένες σε σχέδιο περιοχές.
Στοχεύουμε στα εξής :
1. Στην ανάγκη για τη δημιουργία των φιλικο – πόλεων και την εφαρμογή της βιοκλιματικής στα κτίρια και τις υποδομές των Δήμων .
2. Στην εξοικονόμηση ενέργειας σε τοπικό επίπεδο μέσα από την εφαρμογή του προγράμματος ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ σε όλους τους Δήμους της χώρας.
3. Στην υιοθέτηση των πράσινων προμηθειών στους ΟΤΑ.
4. Στην ενίσχυση του ισοζυγίου πρασίνου στις πόλεις μέσα από τη παραχώρηση στους οικείους ΟΤΑ των « ορφανών » οικοπέδων του κτηματολογίου για δημιουργία κοινόχρηστων χώρων πρασίνου.
5. Στη δημιουργία όρων, προϋποθέσεων και δράσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα διασφαλίζει την αισθητική στις πόλεις και την ασφάλεια των πολιτών και της δημόσιας υγείας.
6. Στην ανάληψη πρωτοβουλιών και δράσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των οικοσυστημάτων και των προστατευόμενων περιοχών.
7. Στην ανάληψη πρωτοβουλιών και προγραμμάτων που θα διασφαλίζουν την επάρκεια και τη ποιότητα του πόσιμου νερού και του υδατικού δυναμικού της χώρας συνολικά με διαρκή εργαστηριακό έλεγχο, αποτύπωση, έλεγχο πηγών, ενίσχυση του ρόλου των ΔΕΥΑ και ένα ειδικό πρόγραμμα για την εξοικονόμηση νερού.
Με το περίγραμμα αυτό θα κινηθούμε ΠΡΟΣ μια πράσινη Χάρτα για τη Τοπική Αυτοδιοίκηση μέσα σε μια δυναμική διαδικασία που θα εξελίσσεται σε μια διαδραστική σχέση με τους ΟΤΑ, τους τοπικούς φορείς, τους πολίτες από τη μια πλευρά και της πολιτείας από την άλλη που έχει τη πρωτοβουλία για τη Διοικητική Μεταρρύθμιση, τις θεσμικές ρυθμίσεις, τους πόρους και τις εθνικές στρατηγικές για το περιβάλλον.
Πριν κλείσω την ενότητα για το περιβάλλον κύριε υπουργέ, θα αναφερθώ σε κάτι που συνδέεται κατά τη γνώμη μου ευθέως με το πρόγραμμα «Καλλικράτης».
Τη στιγμή αυτή 450 μικροί δήμοι και κοινότητες της χώρας προσπαθούν με χίλιους δύο τρόπους να συλλέξουν τα απορρίμματα γιατί δεν δεχτήκατε την πρότασή μας να δώσετε παράταση ενός έτους, ενόψει των νέων συνενώσεων στη δυνατότητα των δήμων που δεν έχουν υπηρεσία καθαριότητας και αναθέτουν την αποκομιδή σε εργολάβους. Έτσι κι αλλιώς οι νέοι μεγάλοι δήμοι που θα προκύψουν θα έχουν όλοι υπηρεσία καθαριότητας. Τιμωρούμε λοιπόν σήμερα τους μικρούς με ετήσια έσοδα από τους ΚΑΠ και τη ΣΑΤΑ από 1 έως 2 εκατομμύρια ευρώ, γιατί δεν είχαν προφανώς τη δυνατότητα να συστήσουν υπηρεσία, να προσλάβουν προσωπικό, να προχωρήσουν σε έργα υποδομής, συνεργεία, γκαράζ, πλυντήρια και να δαπανήσουν του κόσμου τα λεφτά για μηχανολογικό εξοπλισμό (απορριμματοφόρα κ.λπ.). Αυτούς κύριε υπουργέ σε τι είδους λύσεις τους εξωθούμε, γιατί βέβαια δεν θα αφήσουν να πνιγούν στα σκουπίδια τα χωριά τους. Τα δύο-τρία αρνητικά παραδείγματα που επικαλείται η ΠΟΕ-ΟΤΑ, που δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα με τη δέουσα σοβαρότητα δεν αλλάζουν την εικόνα. Σας παρακαλώ δώστε αμέσως λύση.
Αγαπητοί προσκεκλημένοι,
Αγαπητοί σύνεδροι,
Θα ήθελα να κλείσω την ομιλία μου υπογραμμίζοντας τα εξής.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αρχής γενομένης από σήμερα, με το άνοιγμα των εργασιών του ετήσιου συνεδρίου με βάση τις δικές σας προτάσεις για τη νέα διοικητική δομή, το νέο σύστημα διοίκησης της χώρας, αλλά και τα νέο τρόπο εκλογής των τοπικών αρχών θα τοποθετηθεί καταρχήν επ΄ αυτών.
Όμως, για μας η υπόθεση της διοικητικής μεταρρύθμισης, της ανασυγκρότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κατοχύρωσής της ως ισότιμου θεσμού στο πολιτικό και διοικητικό σύστημα της χώρας ούτε εξαντλείται εδώ, ούτε και μπορεί να σταματήσει εδώ.
Ο δρόμος για να προχωρήσει η αποκέντρωση του συγκεντρωτικού κράτους, η μεταφορά αρμοδιοτήτων και η διασφάλιση των αναγκαίων πόρων, η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η δημιουργία ισχυρών σύγχρονων δήμων είναι μακρύς και είναι μπροστά μας.
Εμείς δηλώνουμε ότι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας για την υλοποίηση αυτής της σπουδαίας εθνικής υπόθεσης.
Και είμαστε στη διάθεσή σας να συμβάλλουμε τα μέγιστα για όλα τα ζητήματα που αφορούν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Σας καλούμε λοιπόν σε μια ειλικρινή, ισότιμη και με διαφανείς διαδικασίες συνεργασία για να πετύχουμε το μεγαλύτερο δυνατό συντονισμό και αποτελεσματικότητα.
Τα πρώτα δείγματα γραφής προς τη σημερινή Κυβέρνηση για το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς τη συνεργασία, τις δυνατότητες, τις προθέσεις μας, την ετοιμότητά μας και τις προτάσεις μας, τα έχουμε ήδη καταθέσει σε όλους σας.
Προσδοκούμε λοιπόν, μια ειλικρινή και αποτελεσματική συνεργασία σε καθημερινή βάση για τη διατύπωση του Σχεδίου Νόμου, άρθρο – άρθρο, μακριά από μικροπολιτικές και κομματικές σκοπιμότητες, με στόχο την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης για αυτή τη μεγάλη εθνική υπόθεση.
Σας ευχαριστώ.
